Reguła Markownikowa

Reguła Markownikowa pozwala przewidzieć produkt główny reakcji addycji do wiązania podwójnego węgiel–węgiel. W najprostszej postaci mówi ona, że w przypadku addycji niesymetrycznych cząsteczek typu H–X do alkenów, wodór przyłącza się do bardziej uwodornionego atomu węgla.

Prześledźmy to na przykładzie:

• CH₂=CH–CH₃ + HCl →

Możliwe są dwa izomeryczne produkty tej addycji, a mianowicie 1–chloropropan oraz 2–chloropropan. Zgodnie z regułą Markownikowa, wodór będzie dążył do utworzenia wiązania z atomem węgla, przy którym wcześniej było już więcej atomów wodoru, czyli w tym konkretnym przypadku z węglem nr 1, dając tym samym jako produkt główny 2–chloropropan. Pamiętaj, że drugi możliwy izomer również powstaje w tej reakcji, jednak w o wiele mniejszych ilościach.

Regułę Markownikowa można niezwykle łatwo udowodnić na podstawie mechanizmu reakcji. Przebiega on przez pośredni karbokation (jon z ładunkiem dodatnim na atomie węgla), natomiast ich trwałość rośnie wraz z rzędowością, czyli liczbą innych atomów węgla przyłączonych do tego z ładunkiem dodatnim.
Na koniec jeszcze dodam, że oczywiście istnieje wiele przypadków, w których to reguła Markownikowa zastosowania nie znajduje. Przykładem może być choćby rozpatrywana już powyżej addycja halogenowodoru, ale w obecności nadtlenków. Przebiega ona wówczas według mechanizmu rodnikowego i jako produkt główny powstaje izomer niezgodny z regułą Markownikowa.