Rozpatrzmy to zagadnienie na przykładzie dysocjacji trudno rozpuszczalnej soli, np. AgCl. Rozpuszczając chlorek srebra w wodzie, po pewnym czasie ustala się stan równowagi opisany poniższym równaniem:
- AgCl ⇌ Ag+ + Cl–
Ilościowo możemy go opisać za pomocą iloczynu rozpuszczalności:
- Kso = [Ag+][Cl–] = 1,6 * 10–10
Jeżeli w tym samym roztworze rozpuścimy mocny elektrolit zawierający wspólny jon z chlorkiem srebra (np. NaCl), to wówczas zgodnie z regułą przekory powyższa reakcja cofnie się w stronę niezdysocjowanej soli AgCl. Ta właśnie zmiana nazywana jest efektem wspólnego jonu. Chlorek srebra rozpuszcza się prawie 10000 razy gorzej w 0,1-molowym NaCl, niż w czystej wodzie!
Identyczny efekt obserwuje się w przypadku słabych kwasów i zasad. Stopień dysocjacji 0,1-molowego roztworu kwasu octowego w czystej wodzie wynosi ok. 1,3%. Rozpuszczając ten sam kwas w 0,1-molowym HCl, stopień dysocjacji maleje do wartości ok. 0,0018%. Obliczenia tego typu nie są wcale trudne, wystarczy jedynie zauważyć, że H+ obecne w roztworze będą pochodzić prawie wyłącznie z dysocjacji kwasu solnego i ich stężenie możemy przyjąć jako równe stężeniu HCl, w tym konkretnym przypadku 0,1 mol/dm3.