Zadanie 1. Do 200 cm3 roztworu AgNO3 wprowadzono płytkę miedzi o masie 30 g. Po zakończeniu procesu masa płytki wynosiła 33,8 g. Oblicz skład procentowy płytki.
/Zadanie podesłane przez jedną z czytelniczek/
Odpowiedź
Zacznijmy od napisania równania reakcji, która przebiega w tym procesie:
2Ag+ + Cu → 2Ag + Cu2+
Teraz zastanówmy się, dlaczego masa płytki uległa zmianie. Wpływ na to mają dwa przeciwstawne efekty: spadek masy wywołany rozpuszczaniem się miedzi oraz jej wzrost spowodowany odkładaniem się metalicznego srebra. Zapiszmy to za pomocą równania matematycznego:
∆m = –mCu + mAg
Oczywiście doskonale wiemy, że m = n * M
∆m = –nCu * MCu + nAg * MAg
3,8g = –nCu * 63,5 + nAg * 108
Wciąż jednak mamy tylko jedno równanie i aż dwie niewiadome. W tej sytuacji musimy spojrzeć na napisane wcześniej równanie reakcji. Jak widzimy, na każdy 1 mol atomów miedzi, który przechodzi do roztworu, 2 mole atomów srebra osadzają się na płytce. W związku z tym:
nAg = 2 * nCu
3,8g = –nCu * 63,5 + 2 * nCu * 108
nCu = 0,025 mola
nAg = 0,05 mola
Liczymy teraz skład procentowy płytki (w procentach masowych):
%Ag = (0,05 * 108) / 33,8 = 0,16 = 16%
%Cu = 100% – 16% = 84%
Zadanie 2. Zbilansuj poniższe równanie chemiczne:
MoS2 + Na2CO3 + O2 → Na2MoO4 + Na2SO4 + CO2
/Etap wstępny 51. Olimpiady Chemicznej, zadanie 6A/
Odpowiedź
Po wyznaczeniu stopni utlenienia wszystkich pierwiastków w podanej reakcji, dochodzimy do następujących wniosków:
– molibden utlenia się z IV na VI
– siarka utlenia się z –II na VI
– tlen redukuje się z 0 na –II
Wyznaczmy współczynniki metodą bilansu elektronowego:
Mo (IV) → Mo (VI) + 2e
2S (–II) → 2S (VI) + 16e
O2 (0) + 4e → 2O (–II)
Ilość oddanych elektronów musi się równać ilości elektronów pobranych, jednak nie możemy tych reakcji wymnożyć sobie w dowolny sposób. Molibden i siarka występują w jednym związku w stosunku 1:2, dlatego pierwszą i drugą reakcję naszego bilansu musimy traktować wspólnie. Mamy wówczas 18e oddanych i 4e pobrane. Najmniejsza wspólna wielokrotność tych liczb to 36.
Mo (IV) → Mo (VI) + 2e /*2
2S (–II) → 2S (VI) + 16e /*2
O2 (0) + 4e → 2O (–II) /*9
Dobieramy współczynniki na podstawie naszego bilansu, ale uważajmy na to, że pewna część atomów tlenu nie zmieniła swojego stopnia utlenienia w toku omawianej reakcji:
2MoS2 + 6Na2CO3 + 9O2 → 2Na2MoO4 + 4Na2SO4 + 6CO2